(Cadn.com.vn) - Lâu lắm rồi, chúng ta mới có dịp nghe những ý kiến trái ngược quyết liệt qua cuộc tranh luận giữa Bộ Tài chính và Bộ Công Thương về chuyện giá xăng dầu tại Hội thảo “Điều hành giá xăng dầu theo cơ chế thị trường ở Việt Nam hiện nay” diễn ra ngày 20-9. Tôi đặc biệt quan tâm đến chuyện này bởi cuộc đối thoại giữa hai Bộ được công khai trước bàn dân thiên hạ đã cho mọi người một cơ hội được tiệm cận dần đến sự minh bạch.
Hóa ra cái chuyện giá xăng được giảm 500 đồng/lít hôm 26-8 vừa rồi dù không đem lại sự hài lòng mà dẫn đến tâm trạng đa số người tiêu dùng bức bối (vì khi tăng thì tăng cả hơn ngàn đồng một lít, mà khi giảm chỉ giảm nhỏ giọt lấy lệ) lại là một đề tài “nóng” tại Hội thảo. Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ nói, lý do giảm vì ở thời điểm đó Petrolimex lãi gộp hơn 1.000 đồng/lít. Song, Vụ phó Vụ Thị trường trong nước - Bộ Công Thương Nguyễn Lộc An phê phán kịch liệt quyết định giảm giá lần này: “Ngày 26-8, tính giá cơ sở DN đang lỗ. Thế mà tự nhiên Bộ Tài chính yêu cầu giảm giá. Tôi nghe tin cứ nghĩ Bộ Tài chính bị làm sao”. Người nói lỗ, người bảo lãi, ai đúng, ai sai? Chắc rằng đáp án chỉ có một.
Hóa ra khi ông Bùi Ngọc Bảo than: đầu năm đến nay, Petrolimex lỗ 1.800 tỷ đồng và nếu giữ giá như hiện nay riêng tháng 9 sẽ lỗ thêm 200 tỷ đồng thì trong Cáo bạch IPO (bán cổ phần lần đầu), Petrolimex lại công bố lãi tới 2.500 tỷ đồng(?). Khi ông Vương Đình Huệ truy vấn cái lý do lỗ trong kinh doanh của Petrolimex “thực chất từng mặt hàng xăng dầu lỗ lãi thế nào?”, thì ông Bảo cho biết “không bóc tách từng mặt hàng giá lỗ lãi bao nhiêu mà tính tổng thể”. Điều này không chấp nhận được bởi nếu lỗ khách quan thì dùng Quỹ bình ổn chia sẻ, còn lỗ chủ quan do yếu kém trong kinh doanh thì DN phải chịu, không thể tính “lỗ tổng thể” như vậy được.
Nói như TS Nguyễn Minh Long - Viện nghiên cứu KT-XH Hà Nội thì chưa bao giờ giá xăng dầu lại gây bức xúc như thời gian gần đây. “Xăng dầu thế giới minh bạch, nhưng đến Việt Nam là tù mù, tù mù cả trong giải trình”. Hay nói thẳng thừng như PGS Ngô Trí Long, nguyên Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu thị trường giá cả: “Các nước thường có chế tài rất mạnh ngăn cán bộ trong cơ quan quản lý Nhà nước thỏa hiệp với DN, vì chỉ thỏa hiệp tăng vài đồng, lợi ích đã rất lớn”.
Điều đó cũng có thể hiểu rằng, xung quanh chuyện này, đã hé lộ xung đột về lợi ích. Người dân mong muốn rằng: rất nhiều vấn đề, rất nhiều con số đang chênh vênh theo kiểu “ông nói gà, bà nói vịt” trong cuộc Hội thảo này sẽ được công khai rõ ràng chứ không phải chỉ nói qua nói lại rồi bỏ ngỏ. Nếu nội dung cuộc Hội thảo này chỉ dừng lại ở đó thì sự tù mù sẽ biến thành cấp số nhân! Ai cũng hiểu rằng, người dân đang bức xúc, bực bội không chỉ vì giá cao hay giá thấp trong điều hành giá xăng dầu mà còn ở chỗ sự tù mù ấy sao mà dai dẳng đến vậy!
Tin rằng, ông Vương Đình Huệ - một người am hiểu ngành Tài chính, sẽ đủ can đảm để công bố những con số thực trong kinh doanh xăng dầu như ông đã hứa. Và khi không còn cái gọi là “tù mù trong giá cả, tù mù cả trong giải trình” thì nguyên nhân lùng nhùng về giá xăng dầu sẽ được sáng tỏ, hoặc các lợi ích có chính đáng hay không sẽ được phơi bày...
Sự quyết liệt khác biệt hiếm thấy của ông Vương Đình Huệ không chỉ thể hiện một thái độ, một bản lĩnh và khả năng cần có trong điều hành công việc với cương vị mới là Bộ trưởng Bộ Tài chính, mà còn bởi ông nói rõ mục đích “giảm giá (xăng dầu) là vì quyền lợi quốc gia và của hàng triệu con người, là cơ sở giúp CPI thấp đi, giúp giảm lãi suất”. Và trong khi có ý kiến từ Bộ Công Thương lo “DN sẽ đóng cửa và vỡ thị trường” thì ông Huệ cũng nói rõ rằng DN nào không đảm bảo được dự trữ lưu thông xăng dầu, có ý định rút khỏi thị trường xăng dầu vì lỗ hãy lên tiếng để Bộ Tài chính biết. “Ngay cả Petrolimex, nếu không thể tham gia cũng có thể lập Tổng công ty khác”!
Cũng bởi vậy mà người ta có quyền nhen nhóm hy vọng sau Hội thảo này sẽ mở ra thời kỳ mới trong điều hành giá xăng dầu. Đây là dịp để ông Vương Đình Huệ thể hiện khả năng trên cương vị mới nhưng chắc chắn rằng, thách thức là không nhỏ.
Tôi ủng hộ cách “giải phẫu bệnh lý về giá xăng dầu” của ông Vương Đình Huệ bởi phát pháo đầu tiên của ông đang hướng đến sự minh bạch. Chính điều đó đã để lại một dấu ấn thiện cảm ban đầu về một ông Bộ trưởng tâm huyết, dám nhận về mình trọng trách, còn dấu ấn ấy đậm nhạt đến đâu, phải kiên nhẫn đợi thêm một thời gian nữa...
Nguyễn Đức Nam
